داعش، جنگی سیاسی در رقابتی سینمایی

0
گزارشی درباره پرداخت سینمایی به موضوع داعش در میان کشورهای منطقه
• فاطمه ترکاشوند

حضور داعش در سوریه، به موضوعی محوری و استراتژیک برای پرداخت سینمایی در کشورهای منطقه تبدیل شده است. ایران، روسیه، عراق، سوریه، مصر، هند، هلند، فرانسه و آمریکا اقدام به تولید فیلم‌های سینمایی با این موضوع نموده‌اند و سایر کشورهای اروپایی نیز بعضا در برخی از پروژه‌های سینمایی سایر کشورها به صورت مشترک وارد شده یا سرمایه‌گذاری کرده‌اند. در این میان رقابت سینمایی کشورهای منطقه و سایر نیروهای حاضر در آن همچون آمریکا، جدی‌تر از سایرین در جریان است.

سوریه، محل اصلی نزاع‌ها با داعش، با فیلم پادشاهی شن‌ها درباره پادشاهی آل‌سعود به کارگردانی «نجدت انزور» اولین کشوری بود که همزمان با شروع فتنه داعش در منطقه، در یک پروژه سینمایی به معرفی ریشه‌های فکری گروه‌های سلفی در اندیشه وهابیت، عقاید جاهلی و بدعت‌های وهابیون و رنج و مصایب ملت سوریه از این ناحیه می‌پرداخت. اما به دنبال فتوای مفتی سلفی، «عدنان العایض» مبنی بر مهدورالدم بودن انزور، این کارگردان سوری با بیان این که این فیلم، مقابله هنری با تروریسم است، تصریح کرد: فیلم پادشاهی شن‌ها، پژوهشی در تاریخ و ریشه تروریسم و ارتباط آن با اندیشه وهابی‌گری است که شرایط و متغیرات سیاسی امروز منطقه را تشکیل داده و موج آن به سوریه رسیده است.

پس از سوریه، مصر دومین کشوری بود که با ساخت فیلم نزاع خبرساز شد. این فیلم که برای شرکت در فستیوال کن ۲۰۱۶ انتخاب شد، از سوی منتقدین غربی همچون دبورا یانگ موردتوجه قرار گرفت. اوایل امسال روسیه نیز اعلام کرد که اولین فیلم سینمایی مشترکش را با سوریه به نام پالمیرا خواهد ساخت؛ فیلمی‌که در خلاصه داستان منتشرشده آن آمده است: «داستان یک پزشک را در جمهوری داغستان روسیه روایت خواهد کرد، زمانی که همسرش به همراه دو دختر کوچکشان به طور مخفیانه به سوریه فرار می‌کنند، زندگی‌اش ناگهان نابود می‌شود.» پروژه‌ای که‌ به گمانه‌زنی سایت سینماپرس، تنها بخشی از پروژه‌های گسترده سینمایی روس‌ها برای ساخت فیلم و سریال در سوریه بعد از داعش است، به نحوی که سه فیلم سینمایی و پنج سریال تلویزیونی با مشارکت روس‌ها قرار است در سوریه ساخته شود.

رقابت برای پرداخت سینمایی به موضوع داعش، پای عراق را نیز به ماجرا باز کرد. فیلم سینمایی ره‌شه‌با: باد سیاه به کارگردانی «حسین حسن»، بازیگر و فیلمساز سرشناس کُرد عراقی، به داستان دخترانی می‌پردازد که داعش بعد از کشتار خانواده‌هایشان آن‌ها را همراه با خود می‌برد و به عنوان برده در بازار به فروش رسانده و یا مورد آزار و اذیت جنسی قرار می‌دهد و سپس آن‌ها را رها می‌کند. این فیلم که با حضور پرتعداد عوامل ایرانی همچون «مریم بوبانی» به عنوان بازیگر، «تورج اصلانی» به عنوان مدیر فیلمبرداری، «ابراهیم سعیدی» در جایگاه تدوینگر، «هادی ساعدمحکم» به عنوان صدابردار و «جلال ساعدپناه» در جایگاه مدیر برنامه‌ریزی و طراح صحنه ساخته شده، تاکنون در جشنواره‌های مختلفی در سطح جهان روی پرده رفته و جوایز متعددی را از آن خود کرده است. این فیلم در آخرین حضور جهانی خود از طرف کمیته فرهنگی وزارت فرهنگ و هنر عراق، برای معرفی به نوزدهمین دوره مراسم جوایز سینمایی آکادمی‌اسکار ۲۰۱۸ برای بهترین فیلم خارجی‌زبان برگزیده شده است.

هند به عنوان بزرگترین صنعت سینمایی رقیب‌هالیوود، نیز در آخرین پروژه سینمایی به موضوع داعش پرداخته است. فیلم «تایگر زنده است» به کارگردانی «علی‌عباس ظفرکریسمس» به حادثه واقعی گروگان‌گیری‌ ۲۵ پرستار هندی شاغل در عراق اشاره دارد که پس از انفعال دولت هند، در نهایت توسط خود داعش آزاد شدند. اما این موضوع به سبک سینمای هند، در فیلم به گونه‌ای دیگر تصویر شده و قهرمانی به نام «تایگر» با بازی سلمان خان، به قلب داعش می‌زند و این پرستاران را از چنگال تکفیری‌ها نجات می‌دهد.

در این بازار رقابت سینمایی، فرانسه با دو فیلم جاده‌ای به استانبول و بهشت منتظر خواهدماند به دغدغه داخلی خود درباره جذب نیروی داعش از میان دختران فرانسوی در دو داستان متفاوت می‌پردازد. در کنار فرانسه، هلند نیز در فیلم «لیلا م»، داستان روند رادیکالیزه شدن یک دختر مسلمان در فشار جامعه مردانه غرب و پیوستن او به داعش در سوریه را مورد توجه قرار داده است.

سینمای ایران اما فارغ از حساسیت‌های ژئوپولتیک و نقش منحصربه‌فرد خود در کنترل خطر داعش در منطقه، می‌تواند به این مسئله به عنوان فرصتی بزرگ برای پرداخت دراماتیک به بهانه‌ها و ایده‌های سینمایی و خلق آثار به‌یادماندنی بنگرد. در همین راستا پروژه به وقت شام ابراهیم حاتمی‌کیا به داستان پدر و پسری می‌پردازد که در کنار یکدیگر قرار است یک محموله بشردوستانه را از ایران به سوریه منتقل کنند، اما در سوریه توسط تروریست‌های تفکیری به دام افتاده و به اسارت برده می‌شوند.

همچنین بخش‌هایی از سریال پایتخت ۵ به این موضوع پرداخته و گمانه‌زنی‌هایی نیز درباره ساخت فیلمی‌ در موضوع حماسه شهید حججی مورد توجه رسانه‌ها قرار گرفته است. با این حال به نظر می‌رسد ضرورت مبارزه برای پیروزی در میدان جنگ سخت، طبعا موفقیت در جنگ نرم را نیز برای ایران الزام‌آور ساخته با این تفاوت که در جنگ سخت، داعش، دشمن مشترک نیروهای متحد محسوب می‌گردد اما در جنگ نرم، پیروز میدان، راوی نهایی تاریخ است. / عصر ایرانیان

اشتراک گذاری

درباره نویسنده

mm

نقدسینما محفلی است که می‌کوشد تولیدات رسانه‌ای ایران و جهان اعم از سینما، تلویزیون و... را همواره با نگاهی نقادانه و منصفانه بررسی کند. باشد که این تلاش اندک ولی صادقانه، مخاطب را جهت انتخاب درست و بهبود فرآیند «دیدن» یاری نماید.

یک پاسخ قرار دهید